Woordenlijst
Veelgebruikte termen rond online veiligheid en fraude
Online oplichters gebruiken allerlei technieken en termen. Hier leggen we de belangrijkste begrippen uit in begrijpelijke taal.
🤖 AI (Artificiële Intelligentie)
Kunstmatige intelligentie - computerprogramma's die taken kunnen uitvoeren die normaal menselijke intelligentie vereisen, zoals teksten schrijven of afbeeldingen maken.
Relevant voor fraude: Oplichters gebruiken AI om snel nepwebshops, valse productbeschrijvingen en "gepersonaliseerde" producten te maken tegen lage kosten.
💳 Bancontact
Het Belgische betaalsysteem waarmee je online en in winkels kunt betalen met je bankkaart. Relatief veilig omdat je via je eigen bank betaalt.
Tip: Betrouwbare Belgische webshops bieden meestal Bancontact aan. Als alleen creditcard mogelijk is, wees dan extra alert.
🐱 Catfishing
Iemand die online een valse identiteit aanneemt, vaak met gestolen foto's van aantrekkelijke personen. Wordt veel gebruikt bij datingfraude en romance scams.
💳 Chargeback (Terugboeking)
Het terugvorderen van een creditcardbetaling bij fraude of niet-levering. Je creditcardmaatschappij kan het bedrag terugboeken als je kunt aantonen dat je bent opgelicht.
Tip: Dit is waarom creditcard soms veiliger is dan directe overschrijving - je hebt een terugvorderingsmogelijkheid.
📦 Dropshipping
Een verkoopmodel waarbij een webshop geen eigen voorraad heeft. Pas na jouw bestelling koopt de webshop het product bij een (vaak Chinese) leverancier die het rechtstreeks naar jou stuurt.
Het probleem: Dropshippers verkopen vaak producten van AliExpress of Temu voor vele malen de oorspronkelijke prijs. Een product van €5 wordt verkocht voor €40. De kwaliteit valt vaak tegen en retourneren is lastig of duur.
Herkennen: Levertijd van 2-4 weken, geen fysiek adres, productfoto's die je ook op AliExpress vindt, vage retourvoorwaarden.
🌐 Domeinnaam
Het adres van een website, bijvoorbeeld voorbeeld.be of webshop.nl. Bij DNS Belgium (.be) of SIDN (.nl) kun je opzoeken wanneer een domein is geregistreerd.
Tip: Een webshop met honderden "tevreden klanten" maar een domein dat pas 2 weken oud is? Zeer verdacht!
🏛️ FOD Economie
De Federale Overheidsdienst Economie in België. Hier kun je online fraude en misleidende handelspraktijken melden via meldpunt.belgie.be.
⚖️ Heling
Het kopen of bezitten van gestolen goederen. Als je wist (of had moeten weten) dat iets gestolen was, kun je strafbaar zijn.
Relevant: "Mystery boxes" met ongeopende pakketjes kunnen gestolen goederen bevatten.
📋 KBO-nummer (Ondernemingsnummer)
Het Kruispuntbank van Ondernemingen nummer - het unieke identificatienummer van elk Belgisch bedrijf. Betrouwbare webshops vermelden dit nummer op hun website.
Tip: Zoek het KBO-nummer op via kbopub.economie.fgov.be om te controleren of een bedrijf echt bestaat.
🦠 Malware
Kwaadaardige software die schade aanricht op je computer of telefoon. Kan wachtwoorden stelen, je apparaat vergrendelen (ransomware) of je bespioneren.
🏪 Marketplace
Een online platform waar particulieren en bedrijven producten kunnen verkopen, zoals Facebook Marketplace, 2dehands of Marktplaats. Helaas ook populair bij oplichters.
🛒 Nepwebshop (Fake Shop)
Een website die eruitziet als een echte webwinkel, maar die je geld aanneemt zonder ooit iets te leveren, of die namaakproducten verstuurt.
Kenmerken: Onrealistisch lage prijzen, geen contactgegevens, alleen creditcardbetaling, geen of valse reviews.
🎣 Phishing
Het "vissen" naar persoonlijke gegevens via valse e-mails, berichten of websites. Oplichters doen zich voor als je bank, een bekend bedrijf of de overheid om inloggegevens of bankgegevens te stelen.
💰 PayPal Buyer Protection
De kopersbescherming van PayPal. Als je via PayPal betaalt en je wordt opgelicht, kun je vaak je geld terugkrijgen via een geschilprocedure.
Let op: Betaal nooit via "Vrienden en familie" aan een verkoper - dan vervalt de bescherming!
💔 Romance Scam
Datingfraude waarbij oplichters een romantische relatie opbouwen om vervolgens geld te vragen. Vaak gaat dit maanden door voordat ze "in nood" zijn.
🚨 Scam
Engels woord voor oplichting of zwendel. Wordt vaak gebruikt in combinaties zoals "scam-advertentie" of "scamwebsite".
📱 Spoofing
Het vervalsen van afzenderinformatie. Bij telefoonspoofing lijkt het alsof iemand belt vanaf het officiële nummer van je bank, terwijl het een oplichter is.
🇨🇳 Temu / AliExpress / Wish
Chinese online platforms waar je rechtstreeks producten kunt kopen tegen zeer lage prijzen. Legitiem om bij te bestellen, maar dropshippers misbruiken deze platforms door dezelfde producten voor een veelvoud door te verkopen.
Tip: Zie je een "aanbieding" op Facebook? Zoek het product op AliExpress via een foto-zoekopdracht. Vaak vind je precies hetzelfde voor een fractie van de prijs.
⭐ Trustpilot / ScamAdviser
Websites waar je reviews over webshops kunt lezen. Trustpilot toont klantbeoordelingen, ScamAdviser analyseert of een website betrouwbaar is.
Let op: Sommige nepwebshops hebben valse positieve reviews. Kijk ook naar negatieve reviews en de reacties van het bedrijf.
⏰ Urgentie (Druk-tactiek)
Een manipulatietechniek waarbij oplichters tijdsdruk creëren: "Nog maar 2 uur geldig!", "Laatste exemplaren!", "Direct actie vereist!". Dit voorkomt dat je de tijd neemt om na te denken of te controleren.
📞 Vishing
Voice phishing - telefonische oplichting waarbij iemand zich voordoet als bankmedewerker, politieagent of andere autoriteit om je geld of gegevens te stelen.
💬 WhatsApp-fraude
Oplichting via WhatsApp, vaak met berichten als "Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer" of "Kun je me even helpen?". De oplichter doet zich voor als een familielid of vriend die dringend geld nodig heeft.
🔍 Meer leren?
Bekijk onze topic-pagina's voor uitgebreide informatie:
Heb je een vraag? Vraag het aan Alerta, onze AI-assistent.
🎭 Social Engineering
Het manipuleren van mensen om vertrouwelijke informatie te delen of bepaalde acties uit te voeren. Oplichters spelen in op emoties als angst, vertrouwen en urgentie.