Oplichting op Tweedehands Platforms
Herken oplichters op Marktplaats, 2dehands, Facebook Marketplace en Vinted. Leer hun trucs kennen en bescherm jezelf als koper én verkoper.
De keerzijde van online koopjes
Marktplaats, 2dehands, Facebook Marketplace, Vinted - tweedehands platforms zijn enorm populair. Je vindt er koopjes, geeft spullen een tweede leven en het is vaak voordeliger dan nieuw kopen. Helaas hebben oplichters deze platforms ook ontdekt.
De cijfers zijn alarmerend:
- In Nederland: 70.000 meldingen van online fraude in 2023, met een totale schade van €109 miljoen
- In België: gemiddeld verliest een slachtoffer €1.800 aan oplichters (stijging van 47% sinds 2021)
- Brits onderzoek: 1 op de 3 advertenties op Facebook Marketplace is afkomstig van oplichters
Het bijzondere aan tweedehands fraude? Zowel kopers als verkopers zijn doelwit. Als koper kun je betalen voor iets dat niet bestaat. Als verkoper kun je je product én je geld kwijtraken. Dit topic helpt je beide scenario's te herkennen en te voorkomen.
⚠️ De gouden regel
Lijkt een deal te mooi om waar te zijn? Dan is het dat waarschijnlijk ook. Oplichters lokken met lage prijzen of hoge biedingen. Neem altijd de tijd om te controleren - een eerlijke koper of verkoper heeft daar begrip voor.
Hoe gaan oplichters te werk?
Oplichters gebruiken slimme psychologische trucjes. Door ze te kennen, kun je ze beter herkennen:
-
De nep-advertentie
De oplichter plaatst een advertentie voor een gewild product (telefoon, spelcomputer, designertas) tegen een aantrekkelijke prijs. De foto's zijn gestolen van andere advertenties of websites. Na betaling verdwijnt de "verkoper" en ontvang je nooit iets - want het product bestaat niet.
-
Bait-and-switch
Je reageert op een mooie aanbieding, maar het product is plots "net verkocht". Gelukkig heeft de verkoper een alternatief... van lagere kwaliteit of hogere prijs. Of je ontvangt iets heel anders dan afgesproken: stenen in plaats van een telefoon, een lege doos, of een goedkope namaak.
-
Vooruitbetaling met smoesjes
De verkoper vraagt een aanbetaling of volledige betaling vooraf. Smoesjes: "Er zijn veel geïnteresseerden", "Ik moet zeker weten dat je serieus bent", of "De verzending kost extra". Na betaling hoor je nooit meer iets.
-
Nep track & trace
Je krijgt een track & trace-code die lijkt te werken, maar het pakket gaat naar een ander adres of bevat iets anders. Soms is de code compleet nep en wijst deze naar een niet-bestaande zending.
-
Nep-escrow dienst
De verkoper stelt voor een "veilige" tussenpartij te gebruiken die het geld vasthoudt. De escrow-website is nep en je geld verdwijnt direct in de zakken van de oplichter.
Waarom trappen mensen hierin?
Oplichters zijn meesters in het bespelen van menselijke psychologie:
- Koopjesjacht: Een goede deal activeert het beloningscentrum in je brein. Je wilt snel handelen voordat iemand anders het koopt - en denkt minder kritisch na.
- Tijdsdruk: "Er zijn nog 3 anderen geïnteresseerd" of "Alleen vandaag deze prijs". Haast zorgt voor slechte beslissingen.
- Vertrouwen in het platform: Marktplaats en Facebook voelen vertrouwd aan. Die vertrouwdheid straalt onterecht af op individuele verkopers of kopers.
- Kleine bedragen voelen veilig: "Het is maar €50, dat risico neem ik wel." Oplichters weten dit en houden bedragen bewust laag - maar doen dit bij honderden slachtoffers.
- Professionele uitstraling: Nep-websites voor koerierdiensten of banken zijn nauwelijks van echt te onderscheiden. De oplichter investeert in geloofwaardigheid.
- Vleiende interesse: Als verkoper ben je blij met een snelle, enthousiaste koper. Die positiviteit maakt je minder waakzaam.
- Schaamte achteraf: Slechts 1 op de 5 slachtoffers doet aangifte. Schaamte houdt mensen stil, waardoor oplichters ongestraft doorgaan.
Rode vlaggen: wanneer stoppen?
Let op deze waarschuwingssignalen. Als je één of meer herkent, wees dan op je hoede:
Prijs te mooi om waar te zijn - Een iPhone voor de helft van de normale prijs? Wees sceptisch.
Haast en druk - "Vandaag beslissen" of "Andere kopers wachten" zijn drukstrategieën.
Communicatie buiten het platform - Vraagt men om via WhatsApp of e-mail verder te praten? Blijf op het platform.
Vage antwoorden - De verkoper ontwijkt specifieke vragen over het product of kan geen extra foto's sturen.
Nieuw account zonder historie - Geen eerdere transacties, geen reviews, recent aangemaakt profiel.
Betaling via cadeaubon of crypto - Legitieme verkopers accepteren dit niet. Deze betalingen zijn niet terug te halen.
Gestolen foto's - Zoek de foto via Google Afbeeldingen. Komt dezelfde foto elders voor? Oplichter.
Verkoper in het buitenland - "Ik woon in Spanje maar de auto staat in België" is bijna altijd fraude.
Koper biedt méér dan vraagprijs - Niemand doet dit zonder bijbedoelingen.
Verzoek om gegevens te "verifiëren" - Geen legitieme partij vraagt je om 1 cent over te maken ter verificatie.
Zo bescherm je jezelf
Volg deze stappen om jezelf te beschermen:
-
1
Haal op en betaal ter plaatse
De veiligste methode: spreek af op een openbare plek, bekijk het product en betaal contant of via een directe overboeking ter plaatse. Neem bij dure aankopen iemand mee. Veel politiekantoren bieden een "veilige verkoopplek" aan.
-
2
Gebruik de betaalmethode van het platform
Marktplaats "Gelijk Oversteken", Vinted betaalsysteem, of PayPal met kopersbescherming. Deze systemen bieden garanties als er iets misgaat. Betaal nooit via directe bankoverschrijving aan onbekenden.
-
3
Controleer de verkoper/koper
Check het profiel: hoe oud is het account? Zijn er reviews? Hoeveel transacties? Op politie.nl en politie.be kun je IBAN-nummers, e-mailadressen en telefoonnummers controleren op eerdere fraudemeldingen.
-
4
Doe een omgekeerde beeldzoekopdracht
Sleep de productfoto naar Google Afbeeldingen of TinEye. Als dezelfde foto op andere sites verschijnt met een andere prijs of verkoper, is het waarschijnlijk fraude.
-
5
Blijf op het platform communiceren
Ga niet over op WhatsApp of e-mail. Binnen het platform is er een gespreksgeschiedenis die je kunt gebruiken als bewijs bij een geschil of aangifte.
-
6
Klik nooit op toegestuurde betaallinks
Open je bank-app zelf en maak daar de betaling. Tikkie-achtige links of "verificatie" links zijn vaak phishing. Een echte koper heeft genoeg aan je IBAN-nummer.
-
7
Wacht met verzenden tot betaling binnen is
Een screenshot van een betaling is geen bewijs. Wacht tot het geld daadwerkelijk op je rekening staat voordat je het product opstuurt.
-
8
Vertrouw je onderbuikgevoel
Voelt iets niet goed? Stop de transactie. Een echte koper of verkoper begrijpt voorzichtigheid. Iemand die boos wordt als je vragen stelt, heeft vaak iets te verbergen.
💡 Tip: Bespreek dit met je naasten
Praat over dit onderwerp met familie en vrienden. Spreek af dat jullie bij twijfel altijd eerst even overleggen voordat je iets doet. Zo beschermen jullie elkaar.
Klaar om te testen wat je geleerd hebt?
Doe nu de quiz en ontdek hoe goed je oplichters kunt herkennen! Je krijgt direct feedback op elk antwoord.
Start de quizFeiten & Cijfers
Deel deze informatie
Ken je iemand die hier baat bij zou hebben? Deel dit onderwerp met je naasten en help hen om alert te blijven.