Identiteitsdiefstal
Criminelen kunnen met jouw naam en gegevens bankrekeningen openen, leningen afsluiten of aankopen doen. Leer hoe je je identiteit beschermt en wat je moet doen als het misgaat.
Iemand anders doet alsof hij jou is
Stel je voor: je ontvangt een brief van een incassobureau. Ze eisen €3.000 voor een lening die je nooit hebt afgesloten. Of je bank belt dat er een tweede rekening op jouw naam is geopend - in een stad waar je nog nooit bent geweest. Je begrijpt er niets van. Totdat het duidelijk wordt: iemand heeft jouw identiteit gestolen.
Identiteitsdiefstal betekent dat een crimineel jouw persoonlijke gegevens gebruikt - je naam, adres, geboortedatum, rijksregisternummer of bankgegevens - om zich voor te doen als jou. Ze openen rekeningen, sluiten leningen af, of doen aankopen op jouw naam. Jij draait op voor de rekening.
Dit is geen zeldzaam probleem. In België werd in 2024 voor 49 miljoen euro gestolen via phishing alleen al. In Nederland waren 2,5 miljoen mensen slachtoffer van online criminaliteit. En België heeft binnen de hele EU de hoogste kans op daadwerkelijke phishingschade.
Het goede nieuws: met de juiste voorzorgsmaatregelen kun je het risico flink verkleinen. In dit onderwerp leer je hoe.
Het allerbelangrijkste
Je bank, itsme of de overheid zal je NOOIT bellen om je pincode, wachtwoord of itsme-codes te vragen. Nooit. Wie dat wel doet, is een oplichter. Twijfel je? Hang op en bel zelf naar het officiële nummer van je bank.
Hoe stelen criminelen je identiteit?
Oplichters gebruiken slimme psychologische trucjes. Door ze te kennen, kun je ze beter herkennen:
-
Nep-berichten van je "bank" of "itsme"
Je krijgt een sms of e-mail die eruitziet alsof het van je bank of itsme komt: "Er is een verdachte transactie, klik hier om te bevestigen." De link brengt je naar een nepwebsite die er precies zo uitziet als de echte. Alles wat je daar invult - wachtwoord, pincode, codes - gaat rechtstreeks naar de crimineel. In 2025 ontving Safeonweb bijna 10 miljoen meldingen van zulke berichten in België.
-
Telefoontjes van nep-bankmedewerkers
Iemand belt je op en zegt dat hij van je bank is. "We hebben een verdachte betaling gezien op uw rekening. Kunt u even bevestigen via itsme?" Of: "Ik stuur u een code per sms, kunt u die voorlezen?" Klinkt professioneel, maar het is oplichting. In Hasselt verloor één persoon zo 100.000 euro via itsme-fraude.
-
Kopie van je identiteitskaart
Je verkoopt iets op een tweedehandssite en de "koper" vraagt een foto van je identiteitskaart "ter verificatie." Of je solliciteert op een vacature en men vraagt een kopie van je eID per e-mail. Met die kopie kan een crimineel rekeningen openen, contracten afsluiten en leningen aangaan op jouw naam. In Brussel werden 7 verdachten opgepakt die zo 300 mensen hadden opgelicht voor 1,2 miljoen euro.
-
Gegevens stelen via sociale media
Je plaatst een foto op Facebook met je verjaardag, je adres staat in je profiel, en je deelt vakantiekiekjes (dus men weet dat je niet thuis bent). Elke puzzelstuk apart lijkt onschuldig, maar samen geven ze een crimineel genoeg informatie om zich voor te doen als jou.
-
Gestolen post en oud papier
Brieven van de bank, facturen, medische documenten - je brievenbus en je vuilnisbak zitten vol met persoonlijke gegevens. Criminelen doorzoeken soms letterlijk afval op zoek naar bruikbare informatie. Een oude bankafrekening of een brief van de belastingdienst bevat alles wat ze nodig hebben.
-
Datalekken bij bedrijven
Wanneer een bedrijf of organisatie gehackt wordt, komen de gegevens van klanten op straat te liggen: namen, e-mailadressen, wachtwoorden, soms zelfs rijksregisternummers. Die gegevens worden verkocht op het "dark web." Een compleet identiteitspakket - naam, adres, geboortedatum, bankgegevens - kost daar slechts 20 tot 100 euro.
-
Meekijken bij de pinautomaat
Een klassieke truc die nog steeds werkt: iemand kijkt over je schouder mee terwijl je je pincode intypt bij de geldautomaat of het betaalterminal in de winkel. Gecombineerd met een gestolen of gekopieerde kaart hebben ze alles wat ze nodig hebben.
Wat doen criminelen met jouw identiteit?
Met jouw gegevens in handen kan een crimineel veel meer dan je denkt:
- Bankrekeningen openen op jouw naam, die ze gebruiken om gestolen geld door te sluizen
- Leningen en kredieten afsluiten - de crimineel krijgt het geld, jij krijgt de schuld. Slachtoffers van itsme-fraude kregen leningen van €2.500 tot €5.000 op hun naam
- Online aankopen doen met jouw betaalgegevens
- Contracten afsluiten - telefoonabonnementen, energiecontracten, huurovereenkomsten - allemaal op jouw naam
- Jouw gegevens doorverkopen op het dark web aan andere criminelen
- Fraude plegen in jouw naam - jij krijgt de aanmaningen, de deurwaarder, en misschien zelfs de politie aan de deur
Het ergste? Veel slachtoffers merken het pas na weken of maanden, als de eerste rekeningen en aanmaningen binnenkomen. Hoe langer het duurt voordat je het ontdekt, hoe groter de schade.
7 op de 10 senioren vinden het moeilijk om online fraude te herkennen. Maar met de juiste kennis kun je jezelf beschermen.
Waarschuwingssignalen: ben jij slachtoffer?
Let op deze waarschuwingssignalen. Als je een of meer herkent, wees dan op je hoede:
Je ontvangt rekeningen of facturen voor dingen die je niet hebt gekocht
Een incassobureau neemt contact op over schulden die je niet kent
Je wordt afgewezen voor een lening of krediet zonder duidelijke reden
Je ziet onbekende transacties op je bankafschrift
Je krijgt telefoontjes over rekeningen of contracten die je niet hebt geopend
Post die je verwacht komt niet aan (mogelijk gestolen uit je brievenbus)
Je belastingaangifte is al ingediend terwijl je dat zelf niet hebt gedaan
Je ontvangt bevestigingsmails voor registraties die je niet hebt gedaan
Je bank meldt inlogpogingen of wijzigingen die je niet hebt gedaan
Vrienden of familie ontvangen rare berichten "van jou" die je niet hebt verstuurd
Zo bescherm je jezelf
Volg deze stappen om jezelf te beschermen:
-
1
Stuur nooit zomaar een kopie van je identiteitskaart
Moet je toch een kopie sturen? Schrijf er dan altijd op WAARVOOR de kopie is en de DATUM. Bijvoorbeeld: "Kopie voor huurcontract, 25 april 2026." Maak het rijksregisternummer en het kaartnummer onleesbaar met een stift of via de app KopieID (Nederland). Zo kan een crimineel er niets mee.
-
2
Geef nooit codes of wachtwoorden aan de telefoon
Je bank, itsme, de politie of de overheid zal je NOOIT bellen om te vragen naar je pincode, wachtwoord, of om iets te bevestigen via itsme. Wie dat wel doet, is een oplichter. Altijd. Zonder uitzondering. Hang op en bel zelf naar het officiële telefoonnummer van je bank.
-
3
Controleer je bankafschriften regelmatig
Kijk minstens één keer per week je bankafschriften na. Zie je een betaling die je niet herkent? Hoe klein ook? Neem direct contact op met je bank. Kleine bedragen worden soms als test gebruikt voordat criminelen grotere bedragen afschrijven.
-
4
Gebruik sterke, verschillende wachtwoorden
Gebruik voor elke website een ander wachtwoord. Klinkt lastig? Een wachtwoordmanager (zoals de ingebouwde in je telefoon of browser) onthoudt ze allemaal voor je. Zet ook tweestapsverificatie aan waar dat kan - dan is je wachtwoord alleen niet genoeg om in te loggen.
-
5
Klik niet op links in onverwachte berichten
Krijg je een sms of e-mail van je "bank" met een link? Klik er NIET op. Ga zelf naar de website van je bank door het adres in te typen in je browser, of open de app van je bank. Phishingberichten zien er steeds echter uit - zelfs experts trappen er soms in.
-
6
Vernietig papieren met persoonlijke gegevens
Gooi oude bankafschriften, facturen, medische brieven en documenten met je naam en adres niet zomaar bij het oud papier. Verscheur ze eerst in kleine stukjes, of gebruik een papierversnipperaar. Criminelen doorzoeken letterlijk vuilniszakken op zoek naar bruikbare gegevens.
-
7
Wees voorzichtig op sociale media
Deel niet je geboortedatum, adres of telefoonnummer op Facebook of andere sociale media. Post geen foto's van je identiteitskaart, rijbewijs of paspoort. Deel niet wanneer je op vakantie gaat (dan weten criminelen dat je niet thuis bent). Stel je profielen in op "alleen vrienden."
-
8
Gebruik een afgesloten brievenbus
Een open brievenbus is een uitnodiging voor criminelen. Zorg dat je brievenbus afsluitbaar is. Laat post niet dagenlang liggen, zeker niet als je op vakantie bent - vraag een buurman of familielid om je post op te halen.
Tip: Bespreek dit met je naasten
Praat over dit onderwerp met familie en vrienden. Spreek af dat jullie bij twijfel altijd eerst even overleggen voordat je iets doet. Zo beschermen jullie elkaar.
Klaar om te testen wat je geleerd hebt?
Doe nu de quiz en ontdek hoe goed je oplichters kunt herkennen! Je krijgt direct feedback op elk antwoord.
Start de quizFeiten & Cijfers
Deel deze informatie
Ken je iemand die hier baat bij zou hebben? Deel dit onderwerp met je naasten en help hen om alert te blijven.